कृषी देश

एक विचार, एक प्रवास!!

  • Social

  • Categories

  • Google Ad

पाण्याचा दुख:काळ का पडतो? तुटवडा का निर्माण होतो?

Posted by Sandeep Shelke on 11th April 2013

ह्या प्रश्नावर मी गेली कित्येक दिवस विचार करीत आहे. आणि त्यातून मला समजलेली काही कारणे. निश्चितच मी इथे जी करणे नमूद केली आहेत त्यामध्ये अजून सुधारणा होऊ शकतात.

गैरवापर:

  • बेहिशोबी आणि बेजबाबदार पिक व्यवस्थापन

  • नदी पात्रांमधील, ओढे-नाल्यावरील अतिक्रमण

  • बेसुमार वाळू उपसा आणि तस्करी.

  • अवैध जंगलतोड

  • वाढते प्रदूषण

  • बंधारे आणि जलाशयांचा बेसुमार आणि अनिर्बंध वापर

  • जमिनीखालील पाण्याचा बेसुमार उपसा

नियोजनाचा अभाव:

  • पावसाच्या पाण्याचे ढिसाळ नियोजन आणि संधारणाविषयीची उदासीनता

  • शेतामधील नष्ट होणारे बांध आणि त्यामुळे नाश पावणारी वनराई

  • सुमार वृक्ष लागवड व संवर्धनाच्या नावाने असणारी बोम्ब

  • अनियमित आणि अनिर्बंध शहरीकरण

  • वाढत्या कुपनलिका/ट्यूबवेल/बोअरवेल

दुर्लक्ष:

  • पाण्याच्या वाहतुकीमध्ये होणारी गळती

  • दुषित पाणी, मल विना प्रक्रिया नैसर्गिक स्रोतांमध्ये सोडणे

  • मोठाले धरणं बांधून पाण्याच्या जाणीवपूर्वक वापराकडे होत असलेले दुर्लक्ष

  • सूक्ष्म आणि मध्यम जलाशयांकडे होत असलेले अघोरी दुर्लक्ष

  • जमिनीखालील पाण्याची पातळी वाढविण्याकडे होत असलेले दुर्लक्ष

परंतु अजून खोल विचार केल्यावर लक्षात आले कि हि तर फक्त लक्षणं आहेत खरे कारण तर “नेत्तृत्त्वाचा अभाव आणि स्वधर्माचा पडलेला विसर” आहे.

जय भारत!

Tags: ,
Posted in मराठी, माझे विचार, शेती | No Comments »

नेहमीची येतो दुष्काळ (Draught is routine)

Posted by Sandeep Shelke on 28th February 2013

“नेहमीची येतो पावसाळा” तसे आता “नेहमीची येतो दुष्काळ” असे म्हणायची वेळ आली आहे.

दर ३-४ वर्षांनी एक लहानसा दुष्काळ आणि दर १०-१२ वर्षांनी एक भयावह दुष्काळ, हे असे दुष्टचक्र प्रस्थापित होत आहे. बरं, अशा वेळी सरकार, विरोधक अथवा अन्य कोणाला दोष देऊन उपयोग होत नाही. कारण पाण्याची कमतरता भरून काढणे खिशातून नोटा काढण्याएवढे सोपे नाही. अर्थातच सरकारी दूरदृष्टीचा आणि आत्मीयतेचा अभाव हि गंभीर बाब आहे. परंतु ह्यामध्ये जनतेची, म्हणजेच आपली, काहीच चूक नाही का?

सोपे उदाहरण घ्या,

पूर्वी प्रत्येक शेताला मोठाल्या ताली घातलेल्या असायच्या. आता कुठे आहेत. १ फुटाचा बांध सुद्धा नको वाटतो. अजून बघायचे झाले तर बांधावरील झाडे. संपूर्णपणे गायब झाले आहेत. का? का तर त्यामुळे शेतात ओसावा पडतो. किती क्षेत्र? अगदी नगण्य असे. परंतु असा दुष्काळ पडल्यावर किती क्षेत्र रिकामे पडते? गावांची अवस्था मसनवटयापेक्षा भयानक आहे. रस्त्याच्या कडेला झाडे नाहीत, त्यामुळे पावसाने पडणारे पाणी वाहून तर जातेच पण सोबतच मातीही जाते. शेतांची अवस्था काही वेगळी नाही.

बरं आमच्यासारखा काही बोलला तर त्याला सरळ सुनावले जाते “तुम्हाला काय कळते त्यातले. आमचे अवघे आयुष्य गेले ह्याच्यात. पावसापुढे कोणाचे काही चालत नाही. सरकारने धरणाचे पाणी दिले पाहिजे.”

ह्या सगळ्या प्रश्नांना एकच उत्तर आहे:
प्रत्येक नागरिकाला स्वतःच्या जबाबदारीची जाणीव व्हायला पाहिजे.

सरकारने नक्कीच सकारात्मक भूमिका घ्यायला पाहिजे परंतु नागरिकांचा त्याला प्रतिसाद खूप महत्त्वाचा आहे.

जय भारत!

Tags: , , , ,
Posted in उपक्रम, मराठी, माझे विचार | 5 Comments »

 
%d bloggers like this: