कृषी देश

एक विचार, एक प्रवास!!

Archive for the 'मराठी' Category

Marathi posts.

आमच्या जेवणातलं लोह कुठं गेलं

Posted by Sandeep Shelke on 6th November 2014

सर्वेक्षणामध्ये[1] आढळून आलं कि भारतामध्ये अंदाजे ५२% महिलांना लोहाच्या कमतरतेमुळे होणारा अशक्तपणाचा आजार आहे. थोडक्यात सांगायचे झाले तर प्रत्येक दुसरी स्त्री ही अशक्तपणाची रुग्ण आहे. आणि हा अशक्तपणा लोहाच्या कमतरतेमुळे येत असल्याचे आढळून आले आहे. मला प्रश्न पडला कि असं आपल्या जेवणातलं लोह कुठं गेलं?

सौजन्य: http://misalpav.com

रक्तरंजक द्रव्य कमी पडले कि अशक्तपणा येतो. म्हणजेच रक्तातील प्राणवायूचे प्रमाण कमी होते परिणामी थकवा, निरसता येते.

लोहाच्या कमतरतेमुळे नेमकं काय होतं?
– स्त्रियांच्या शरीरातून मासिक पाळीच्या काळात मोठ्या प्रमाणावर रक्तस्राव होतो त्यामुळे कंबरदुखी, अशक्तपणा असे त्रास अधिक जाणवतात.
– गरोदर स्त्रीला हा आजार असेल तर बाळाचा जन्म ९ महिन्याच्या आधी होऊ शकतो, तसेच अशा बाळाचे अपूर्ण वाढ झालेली असते आणि त्यामुळे विविध आजार होऊ शकतात.
– रोग प्रतिकारक क्षमता कमी होते.
– निरुत्साह येतो.
– जिभेला फोड येतात, ज्याने खाण्या-पिण्याची अडचण होते.
– शरीराचे तापमान अनियंत्रित होते आणि तणाव जाणवतो.
– अगदी चालण्यामुळे सुद्धा थकवा येतो.

लोहाचं आपल्या शरीरातील काम
– रक्तामधून प्राणवायू (ऑक्सिजन) वाहून नेणे. लोह हे हेमोग्लोबिनचा (रक्तरंजक द्रव्य जे लाल रक्तपेशींना लाल रंग देते) महत्त्वाचा घटक आहे.
– स्नायूंमध्ये प्राणवायू साठवणे आणि वापरण्यास सहाय्य करणे.
– पचन क्रियेमध्ये लोहाचे महत्त्वाचे काम असते.
– शरीरातील जवळपास सगळ्याच अवयवांना लोहाची आवश्यकता असते.

भारत सरकारच्या सर्वेक्षणानुसार आहारातील लोहाचे प्रमाण गेल्या २० वर्षात खूप घसरले आहे. अशा प्रकारे सरसकट लोह खाणे कमी कसे झाले असेल? ह्यावर विचार करताना अनेक गोष्टी सामोरे आल्या. काही लोकांनी असाही अभ्यास मांडला कि, भारतीय स्त्रिया फारसा मांसाहार नाही करत. डाक्टर लोकांनी तर लोहाच्या गोळ्या देणं  हा यावरील उपाय शोधला. ह्याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे जवळपास प्रत्येक गरोदर बाईला लोहाच्या गोळ्या ह्या घ्याव्याच लागतात. विचित्र नाही वाटत का? अचानक असा काय घडायला लागले कि इतक्या मोठ्या प्रमाणावर लोहाची कमतरता हि देशाची डोकेदुखी झाली?

मला एक महत्त्वाचे कारण वाटते ते म्हणजे आपली जेवण तयार करण्याची बदलेली पद्धत. पूर्वी बहुतांशी घरांमध्ये चपाती/भाकरी, भाजी करायला लोखंडाचे भांडे असायचे. आणि लोखंडाच्या भांड्यात स्वयंपाकाचे फायदे:
– भांड्यामध्ये समान प्रमाणात उष्णता पसरते.
– कमी तेलामध्ये खरपूस जेवण तयार होते.
– कृत्रिम रसायनमुक्त जेवण तयार होते (चोपट न होणाऱ्या (नॉन-स्टिक) भांड्यांची रसायनं(perfluorocarbon) जेवणात उतरतात)
– आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे लोखंडाच्या भांड्यात तयार केलेल्या जेवणात १०-२० पट अधिक लोह जेवणात येते. म्हणजे शाकाहारी खाणाऱ्याला लोहाची कमतरता राहणार नाही.

जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत ही माहिती पोहोच करायला मदत करा.

जय भारत!

[1] Anaemia Deficiency – भारत सरकार

Tags: , , , , ,
Posted in मराठी, माझे विचार | No Comments »

महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१४

Posted by Sandeep Shelke on 14th October 2014

महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१४:

२३३६ उमेदवारांपैकी ७९८ (३४%) उमेदवारांनी गुन्हेगारी खटले जाहीर केले आहेत. कॉंग्रेस, भाजप, मनसे, शिवसेना आणि राष्ट्रवादी कॉंग्रेस यांच्या १३१८ उमेदवारांपैकी ६४० (४९%) उमेदवारांनी गुन्हेगारी खटले जाहीर केले आहेत. २००९ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीच्या वेळी कॉंग्रेस, भाजप, मनसे, शिवसेना आणि राष्ट्रवादी कॉंग्रेस यांनी उतरवले ६९८ उमेदवारांपैकी ३५२ (५०%) उमेदवारांनी गुन्हेगारी खटले घोषित केले होते.

 

गुन्हेगारी पार्श्वभूमी असलेले उमेदवार:

उमेदवार

गुन्हे

गंभीर गुन्हे

आरोपपत्र

२०१४

२००९

२०१४

२००९

२०१४

२००९

२०१४

एकूण

१३१८

६९८

६४० (४९%)

३५२ (५०%)

४२५ (३२%)

२११ (३०%)

२६७ (४२%)

 

पक्षनिहाय गुन्हे आणि आरोपपत्र दाखल असलेले उमेदवार:

उमेदवार

गुन्हे

गंभीर गुन्हे

काँग्रेस

२८७

९६(३३%)

५६(२०%)

राष्ट्रवादी

२७७

११९(४३%)

८०(२९%)

भाजप

२५८

१३८(५३%)

८४(३३%)

शिवसेना

२७८

१६९(६१%)

११४(४१%)

मनसे

२१८

११८(५४%)

९१(४२%)

 

काही ठळक आकडे:

  • १२ उदेवारांवर खूनाचा तर ४४ उमेदवारांवर खून करण्याचा प्रयत्न केल्याचा गुन्हा दाखल आहे

  • ४२ उमेदवारांनी महिलांवर अत्याचार केल्याचा गुन्हा असल्याचे जाहीर केले आहे.

  • २७ उमेदवारांनी बळजबरीने विनयभंग करण्याचा प्रयत्न केल्याचे गुन्हे जाहीर केले आहेत.

  • ३२ उमेदवारांनी अपहरण केल्याचा गुन्हा असल्याचे जाहीर केले आहे.

  • दरोडा आणि चोरी केल्याचा गुन्हा दाखल असल्याचे ५२ उमेदवारांनी जाहीर केले आहे.

  • जातीय तणाव निर्माण केल्याचा गुन्हा दाखल असल्याचे १३ उमेदवारांनी जाहीर केले आहे.

  • १५६ मतदारसंघ संवेदनशील आहेत (३ किंवा अधिक उमेदवारांनी फौजदारी गुन्हा असल्याचे जाहीर केले असे)

Tags: , , , ,
Posted in मराठी, राजकारण | No Comments »

शासन आणि त्याचे काम

Posted by Sandeep Shelke on 8th October 2014

शासन आणि त्याचे काम

१९४७ ला केवळ परकीय राज्यकर्ते जाऊन स्वकीय राज्यकर्ते आले. त्यामध्ये स्वातंत्र्य आलेच नाही. ब्रिटिशांनी लुटण्यासाठी निर्माण केलेली व्यवस्था तशीच पुढे चालवण्यात आली. लुट करायला मदत करण्यासाठी नेमलेले अधिकारी तसेच पुढे सेवेत घेण्यात आले. त्यामुळे, आजही सरकारी अधिकारी म्हणजे सेवा-पुरवणारा पगारदर नसून साहेब असल्याच्या गुर्मीत वावरतो.

राजकीय पक्षांनी सर्वकष सामाजिक जागृती करण्याचा प्रयत्न केलाच नाही. कारण त्यामध्ये त्यांचे हित नाही. जर नागरिक स्वयंपूर्ण झाला तर बाहुबली नेत्यांना कोण विचारणार? त्यामुळे त्यांनी आहे तीच व्यवस्था दृढ करण्यासाठी काम केले.

माझ्या मते सर्वकष सामाजिक जागृती म्हणजेच प्रत्येक नागरिकाने त्याच्या अधिकार आणि कर्तव्याप्रती जागरूक होणे. एकदा जाणीव झाली कि मागणीचा रेटा वाढेल आणि लोक जागृतपणे कर्तव्य आणि अधिकाराची काळजी घेतील.

आपल्याला फक्त स्वराज मिळाले स्वातंत्र्य नाही. आता प्रत्येक नागरिक जागृत होणे आवश्यक.
वेळ आली आहे कि आपण संपूर्ण स्वातंत्र्याचा लढा उभा करावा.

किती विचित्र प्रकार आहे बघा:
- स्वस्त धान्य दुकाने:
केंद्र आणि राज्य सरकार दिल्ली, मुंबई मध्ये बसून वाटप करतात. ह्यापेक्षा वेडपट नियोजन असू शकत नाही. ग्रामपंचायतीला संपूर्ण अधिकार आणि जबाबदारी द्यायला पाहिजे, धान्य जमवणे, वाटणे आदि. आणि जर कोणीही धन्य मिळाले नाही म्हणाला तर त्या ग्राम्संस्थेला जबाबदार ठरवायला पाहिजे. आज नाही मिळाले तरी कोणाला जाब मागायचा? (हा एक विचार आहे, असे अनेक आणि याहून चांगले विचार निर्माण होतील जर सरकारने प्रश्न सोडवायचे ठरवले तर)

– ग्रामीण भागात वैद्य:
ग्रामीण भागात वैद्य मिळत नाही. अहो, मिळेल कसा? वैद्य होण्यासाठी लागणारा वेळ आणि पैसा मोजण्याची ताकद, आर्थिक चणचण असलेला ग्रामीण तरुण कुठून उभा करेन? आणि केला तरी तो शहरात जाऊन परत कमावण्याचा प्रयत्न करणार नाही का? उगीच बुडीत गुंतवणूक कोणी करते का?
वैद्यकीय महाविद्यालय उभारण्यासाठी १ कोटी रुपये अनामत म्हणून भरावे लागतात, त्यात बाकीचा खर्च निराळाच. म्हणजे ज्यांना कळ आहे ते प्रयत्न सुद्धा करू शकत नाहीत. आणि ज्यांनी अनामत भरून विद्यालय सुरु केले ते पैसा वसूल करणारच ना? त्यामुळे, वैद्यकीय महाविद्यालय उभा करण्यासाठी सरकारने वाट मोकळी करावी. काही लोकांच्या फायद्यासाठी मनमानी कारभार करू नये.

– शेतमाल आणि त्याचे मुल्य:
सरकारला शेतकऱ्याच्या मालाचा बाजार स्वतःच निश्चित करायचा आहे. का? शेतकरी वेडा आहे का? एकदा चुकेल दोनदा चुकेल परंतु नंतर न चुकता तो शेती फायद्याची करू शकतो.
सरकारी यंत्रणेने त्याला फसवून घरगुती बियाणे, खत, व पशुधन संपवले आणि त्याला बियाणे आणि खत विकणाऱ्या खाजगी कंपन्यांच्या दावणीला बांधले.

– पाणी व्यवस्थापन:
पाणी व्यवस्थापन केंद्रीय पद्धतीने करून ग्रामस्थांना प्रक्रियेतून दूर केले, परिणामी पाण्याचे दुर्भिक्ष.

– हिंदू देऊळ सरकारी यंत्रणा सांभाळतात. का?
- गावची मुख्य अर्थव्यवस्था शेती आणि शेती पूरक व्यवसायांवर अवलंबून आहे. परंतु ग्रामीण भागात शाळा शेतीविषयी अद्ययावत ज्ञान देण्यास तयार नाहीत. का?
- घरात संडास बांधावे म्हणून ह्यांचा आटापिटा चाललाय. परंतु पाण्याचा प्रश एवढा भयानक आहे कि लोक संडास बांधतील पण हगायला बाहेरच जातील.

असे अनेक मुद्दे आहेत जे बदलणे आवश्यक आहे.

परंतु एक निश्चित. केंद्रीय पद्धतीने केवळ बाह्यांतर्गत सुरक्षा, परराष्ट्र संबंध, न्यायव्यवस्था आणि पायाभूत सुविधा एवढेच काम करावे. उगीच कारखाने, शाळा, हॉटेले, देऊळे, विमानं, दुध संस्था, वित्त संस्था, बस सेवा चालवत बसू नये. परंतु दुर्दैव कि सुरक्षा, पायाभूत सुविधा, न्यायसंस्था मोडकळीस आल्यात आणि केंद्र/राज्य सरकार हे सोडून बाकी सगळे उद्योग करत बसले आहे.

Tags: , ,
Posted in मराठी, माझे विचार, राजकारण | No Comments »

आली आली आळसावलेली दुपार

Posted by Sandeep Shelke on 9th February 2014

गर्दीतून वाट काढत कार्यालयात पोहचावे घेउनी कष्ट अपार
झोप येते फार जेव्हा येते आळसावलेली दुपार
आली आली आळसावलेली दुपार

व्यवस्थापकाचे थोबाड पाहून द्यावा लागतो झोपेला नकार
तीही जाते कि नाटक करते न बोलता शब्द चकार
तशातच व्यवस्थापक बोलावतो बैठक दाखविण्या (थोबाडाचा) आकार
सगळेच मग झोपेत रेंगाळत मांडतात आपापले विचार
आली आली आळसावलेली दुपार

नसते मजा न अर्थ वाटे सगळेच बेकार
नोटांच्या जुडग्यापुढे होतो मी निराधार
नुसतेच रकाने भरून जीव झालाय बेजार
संपविण्या हा खोटा खेळ आडवा येतो पगार
आली आली आळसावलेली दुपार

- संदीप शेळके

Tags: ,
Posted in कविता, मराठी | No Comments »

ब्रिटीश वसाहत सत्ताधीकाराकडून संविधान मार्गे सार्वभौमत्वाकडे, अरविंद केजरीवाल यांच्या माहितीसाठी

Posted by Sandeep Shelke on 26th January 2014

आज २६ जानेवारी २०१४ दिनी भारत देश ६४ वा प्रजासत्ताक दिन साजरा. आजवर बऱ्याच वेळा भारतीय संविधान उलथून टाकून अराजक माजविण्याचा प्रयत्न काही महाभागांनी केला, जसे इंदिरा गांधी, राजीव गांधी, अरविंद केजरीवाल, जात पंचायती, काही प्रसार माध्यमे इ. परंतु प्रत्येक वेळी भारतीयांनी प्रजासत्ताक टिकविण्यासाठी संविधानाच्या बाजूने लढा दिला आणि मला अभिमान आहे. जय भारत!

ब्रिटीश शासकांकडून राष्ट्रकुल देशांतर्गत भारताला सत्ताधिकार प्राप्त झाला आणि १५ आगस्ट १९४७ रोजी भारताला स्वातंत्र्य मिळाले. अधिकृतरीत्या ब्रिटीश साम्राज्यात भारताला सत्ताधिकार म्हणजेच स्वतःचे लोक राज्यकर्ते म्हणून निवडण्याचा अधिकार मिळाला. हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे राहील कि आपल्याला केवळ सत्ताधिकार मिळाला सार्वभौमत्व नाही. म्हणजेच राजकीय स्वातंत्र्य मिळाले परंतु भारताची निष्ठा, कागदोपत्री, ब्रिटीश राणी चरणीच राहणार होती. आणि तशी ती १५ आगस्ट १९४७ ते २६ जानेवारी १९५० दरम्यान राहिली, अर्थातच ह्यादर्म्यान ब्रिटीश राणीच आपल्यासाठी सर्वस्व होती, (किळसवाणे वाटते ना?).

सार्वभौमत्व मिळविण्यासाठी भारताला स्वतःचे संविधान असणे बंधनकारक तसेच सर्वाच्च गरजेचे होते. आदरणीय बाबासाहेब (डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर) ह्यांच्या नेत्तृत्त्वाखाली २६ आगस्ट १९४७ दिनी सभागृहामध्ये संविधान समितीची स्थापना करण्यात आली.

संविधान:

स्थापन केल्यापासून केवळ ६६ दिवसांमध्ये अहोरात्र काम करून बाबासाहेबांनी ४ नोवेंबर १९४७ दिनी संविधान समितीने प्रथम आराखडा सभागृहापुढे सादर केला. तद्नंतर २ वर्षांच्या काळात अनेक चर्चांअंती जवळपास २००० बदल, सूचना स्वीकारून संविधानाला अंतिम स्वरूप प्राप्त झाले. सभागृहाने ह्यासाठी १६६ दिवस अथक चर्चा केल्या आणि २४ जानेवारी १९५० दिनी सभागृहाच्या ३०८ सदस्यांनी हिंदी आणि इंग्रजी अशा दोन संविधानाच्या प्रतींवर स्वाक्षरी करून मान्यता नोंदविली. शेवटी २६ जानेवारी १९५० दिनी सभागृहाने संविधान स्वीकारले आणि आपण म्हणजेच भारत देश सार्वभौम झाला.

जगातील सर्व सार्वभौम देशांच्या लिखित स्वरूपातील संविधानात भारतीय संविधान सर्वात लांब आहे. त्यामध्ये १२ अनुसुची, २५ भाग, ४४८ नियम/कलम, ५ परिशिष्ठ आणि ९८ घटनादुरुस्ती आहेत. माझ्यासाठी एकच खेदाची गोष्ट आहे ती म्हणजे भारतातील सर्व भाषांमधील घटना आजतागायत संसदेने स्वीकारलेली नाही. तरीही सध्याच्या घटनेचे महत्व कमी होत नाही.

सत्ताधीकाराकडून सार्वभौमत्वाकडे

सत्ताधीकाराकडून सार्वभौमत्वाकडे

मला खात्री आहे कि दिल्लीच्या मुख्यमंत्री श्री अरविंद केजरीवाल यांना संविधानाच्या ह्या प्रवासाचे आणि स्वरूपाचे संपूर्ण ज्ञान आहे. आणि जर नसेल तर कृपया संविधानाचे महत्व अधोरेखित करणाऱ्या ह्या लेखाकडे जर लक्ष द्या.

भारताने सार्वभौमत्त्व प्राप्त करण्यासाठी संविधानाचा आराखडा तयार करण्यापासून ते स्वीकारण्यापर्यंत रु १० कोटी खर्च केले आणि देशाचा बहुमुल्य वेळ सुद्धा. ह्या संविधानामुळे देशातील कुठलेही सरकार हे जनतेचे सेवक झाले (वस्तुस्थितीमध्ये असे नसले तरी तो आपला दोष आहे संविधानाचा नाही) जे जनतेच्या आणि त्यांच्या अधिकारांच्या सुरक्षेसाठी बाध्य आहे. त्यामुळेच जनता प्रशासन चालविण्यासाठी दर ५ वर्षांनी सरकार निवडते.
– हो हे सत्य आहे कि समाजवादी मानसिकतेच्या रोगाने पछाडलेल्या राजकारण्यांनी भ्रष्ट पद्धतीने भावनिक मुद्यांचे राजकारण करून मतांचा मलिदा खाल्ला.
– आपल्याला भ्रष्टाचार आणि अराजकतेविरुद्ध लढावे लागणार आहे त्यासाठी संविधान दोषी नाही, योग्य मुद्यांसाठी आपण घटनादुरुस्ती करू शकतो.
– नागरिकांच्या मुलभूत हक्कांवर गदा आणणारे कलमं आपल्याला दुरुस्त करावे लागणार आहेत.
– आपल्याला ते सर्व कलमं बदलावे लागतील जे नागरिकांना जात, पंथ, वर्ण, लिंग आदि बाबींवर विभागत आहेत.
– हो अशा काही घटनादुरुस्ती झाल्या त्या नागरिकांच्या मुलभूत अधिकारांवर तसेच संघराज्यीय स्वरूपा विरोधात आहेत (जसे ४२ वि आणि ९८ वि घटनादुरुस्ती).

परंतु आपण हे कदापि विसरत कामा नये:
– संविधानामुळे गुलामीची वाट लागली.
– भारतासाठी संविधान सर्वोच्च आहे.
– संविधान भारतासाठी जगण्याची दिशा आहे, आत्मा आहे.

जय भारत!

READ IN ENGLISH British Dominion to Republic via Constitution, FYI Mr Arvind Kejriwal

Tags: , , , , , , ,
Posted in इतिहास, भारत, मराठी, माझे विचार, राजकारण | 1 Comment »

गुलामी

Posted by Sandeep Shelke on 19th January 2014

मोफत मिळविणे फुकटचे खाणे,
ह्याने तू नाही उरणार तुझा
हिसकावून घेतील स्वातंत्र्य तुझे,
नाही थांबलास तर गुलाम होशील त्याचा

जर पात्रतेहून अधिक मिळत असेल तुजला,
चंगळ अन माज मिरवतील जीवावर तुझ्या,
आरोग्य खालावेल मानसिक आणि शारीरिक,
वाढेल अहं आणि गुलाम होशील तयांचा

प्रेम कोणी केले तर अधिकार नाही तो तुझा,
त्या क्षणी तो केवळ प्रेम देणारा वाटसरू,
आता प्रेम करण्याचे कर्म तुझे,
फळ मागशील तर गुलाम होशील त्याचा

स्पर्धा नसून, जीवन आहे जगायला,
अर्थ नसतोच मुळी आयुष्याला,
तो शोधायचा असतो स्वतःला,
जर पाहशील जय-पराजय तर गुलाम होशील तयांचा

 

- संदीप शेळके

Tags: , ,
Posted in कविता, मराठी | No Comments »

 
%d bloggers like this: