कृषी देश

एक विचार, एक प्रवास!!

  • Social

  • Categories

  • Google Ad

आमच्या जेवणातलं लोह कुठं गेलं

Posted by Sandeep Shelke on November 6th, 2014

सर्वेक्षणामध्ये[1] आढळून आलं कि भारतामध्ये अंदाजे ५२% महिलांना लोहाच्या कमतरतेमुळे होणारा अशक्तपणाचा आजार आहे. थोडक्यात सांगायचे झाले तर प्रत्येक दुसरी स्त्री ही अशक्तपणाची रुग्ण आहे. आणि हा अशक्तपणा लोहाच्या कमतरतेमुळे येत असल्याचे आढळून आले आहे. मला प्रश्न पडला कि असं आपल्या जेवणातलं लोह कुठं गेलं?

सौजन्य: http://misalpav.com

रक्तरंजक द्रव्य कमी पडले कि अशक्तपणा येतो. म्हणजेच रक्तातील प्राणवायूचे प्रमाण कमी होते परिणामी थकवा, निरसता येते.

लोहाच्या कमतरतेमुळे नेमकं काय होतं?
– स्त्रियांच्या शरीरातून मासिक पाळीच्या काळात मोठ्या प्रमाणावर रक्तस्राव होतो त्यामुळे कंबरदुखी, अशक्तपणा असे त्रास अधिक जाणवतात.
– गरोदर स्त्रीला हा आजार असेल तर बाळाचा जन्म ९ महिन्याच्या आधी होऊ शकतो, तसेच अशा बाळाचे अपूर्ण वाढ झालेली असते आणि त्यामुळे विविध आजार होऊ शकतात.
– रोग प्रतिकारक क्षमता कमी होते.
– निरुत्साह येतो.
– जिभेला फोड येतात, ज्याने खाण्या-पिण्याची अडचण होते.
– शरीराचे तापमान अनियंत्रित होते आणि तणाव जाणवतो.
– अगदी चालण्यामुळे सुद्धा थकवा येतो.

लोहाचं आपल्या शरीरातील काम
– रक्तामधून प्राणवायू (ऑक्सिजन) वाहून नेणे. लोह हे हेमोग्लोबिनचा (रक्तरंजक द्रव्य जे लाल रक्तपेशींना लाल रंग देते) महत्त्वाचा घटक आहे.
– स्नायूंमध्ये प्राणवायू साठवणे आणि वापरण्यास सहाय्य करणे.
– पचन क्रियेमध्ये लोहाचे महत्त्वाचे काम असते.
– शरीरातील जवळपास सगळ्याच अवयवांना लोहाची आवश्यकता असते.

भारत सरकारच्या सर्वेक्षणानुसार आहारातील लोहाचे प्रमाण गेल्या २० वर्षात खूप घसरले आहे. अशा प्रकारे सरसकट लोह खाणे कमी कसे झाले असेल? ह्यावर विचार करताना अनेक गोष्टी सामोरे आल्या. काही लोकांनी असाही अभ्यास मांडला कि, भारतीय स्त्रिया फारसा मांसाहार नाही करत. डाक्टर लोकांनी तर लोहाच्या गोळ्या देणं  हा यावरील उपाय शोधला. ह्याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे जवळपास प्रत्येक गरोदर बाईला लोहाच्या गोळ्या ह्या घ्याव्याच लागतात. विचित्र नाही वाटत का? अचानक असा काय घडायला लागले कि इतक्या मोठ्या प्रमाणावर लोहाची कमतरता हि देशाची डोकेदुखी झाली?

मला एक महत्त्वाचे कारण वाटते ते म्हणजे आपली जेवण तयार करण्याची बदलेली पद्धत. पूर्वी बहुतांशी घरांमध्ये चपाती/भाकरी, भाजी करायला लोखंडाचे भांडे असायचे. आणि लोखंडाच्या भांड्यात स्वयंपाकाचे फायदे:
– भांड्यामध्ये समान प्रमाणात उष्णता पसरते.
– कमी तेलामध्ये खरपूस जेवण तयार होते.
– कृत्रिम रसायनमुक्त जेवण तयार होते (चोपट न होणाऱ्या (नॉन-स्टिक) भांड्यांची रसायनं(perfluorocarbon) जेवणात उतरतात)
– आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे लोखंडाच्या भांड्यात तयार केलेल्या जेवणात १०-२० पट अधिक लोह जेवणात येते. म्हणजे शाकाहारी खाणाऱ्याला लोहाची कमतरता राहणार नाही.

जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत ही माहिती पोहोच करायला मदत करा.

जय भारत!

[1] Anaemia Deficiency – भारत सरकार

Leave a Reply

XHTML: You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

 
%d bloggers like this: