कृषी देश

एक विचार, एक प्रवास!!

स्त्रीजन्माचे दुखः

Posted by Sandeep Shelke on December 16th, 2014

ज्या वेद-पुराणांची हाकाटी काही कर्मठ मंडळी सतत हाकत असतात त्यांच्यासाठी स्त्रीजन्माचे दुखः बहिणाबाईंच्या अभंगातून.

वेद देती हाका पुराणे गर्जती। स्त्रियेच्या संगती हित नोहे।।

मी तो सहजचि स्त्रियेचाचि देह। परमार्थाची सोय आता कैसी?

- बहिणाबाई

Tags: , ,
Posted in अभंग, मराठी | 1 Comment »

महाराष्ट्र माझा

Posted by Sandeep Shelke on December 14th, 2014

 सप्टेंबर २०१३ मध्ये पुणे-कोल्हापूर-आंबोली-सावंतवाडी-पणजी-तारकर्ली-मालवण-सिंधुदुर्ग-कणकवली-फोंडा-गगन बावडा-कोल्हापूर-सातारा-पुणे असा प्रवास केला होता. त्याच्यातील काही आठवणी. ह्या प्रवासात माझा महाराष्ट्र किती वैभव संपन्न आहे याची प्रचीती आली. सुंदर पर्वतरांगा, समुद्र किनारे, दऱ्या, डोंगर वसत्या, मठ, देऊळं, धरणं, गावं, पाहायला आणि अनुभवायला मिळाली.

This slideshow requires JavaScript.

 

जय महाराष्ट्र!!

Tags: , , , , , , , ,
Posted in Travel, भटकंती, भारत, मराठी | No Comments »

वृक्ष वल्ली आह्मां सोयरीं

Posted by Sandeep Shelke on December 7th, 2014

तुकाराम महाराजांनी “वृक्ष वल्ली आह्मां सोयरीं” सुंदर अभंग रचला. आज आपल्या समाजाला निसर्गाच्या रोषाला सामोरे जावे लागत आहे, त्यावेळी शेकडो वर्षांपूर्वी तुकारामांनी निसर्ग आपला नातलग असल्याचा विचार मांडला होता.

वृक्षवल्लीवृक्ष वल्ली आह्मां सोयरीं वनचरें । पक्षी ही सुस्वरें आळविती ॥१॥

येणें सुखें रुचे एकांताचा वास । नाहीं गुण दोष अंगा येत ॥ध्रु.॥

झाडे, वेली, वन्य पक्षी-प्राणी आम्हास नातलगांसमान आहेत, आणि पक्षीसुद्धा सुस्वरात आळवितात. एकांतवासात सुखं आपल्याशी येतात, आणि गुण-दोष अंगी लागत नाहीत.

आकाश मंडप पृथुवी आसन । रमे तेथें मन क्रीडा करी ॥२॥

आकाश हाच मांडव आणि धरणी हीच बसण्याची जागा, असे असेल तेथे मन रमते आणि क्रीडा करते.

कंथाकुमंडलु देहउपचारा । जाणवितो वारा अवश्वरु ॥३॥

अंगावरील चिंध्या, संसारातील भांडी हि देहाच्या उपचारासाठी आहे, परंतु वारा ह्या जीवनासाठी आवश्यक आहे.

हरिकथा भोजन परवडी विस्तार । करोनि प्रकार सेवूं रुची ॥४॥

वडाच्या पारावर हरिकथा भोजणादिक प्रकार करून गोडी ग्रहण करू.

तुका ह्मणे होय मनासी संवाद । आपुला चि वाद आपणांसी ॥५॥

तुकाराम महाराज सांगतात कि अशामुळे मनाशी संवाद होतो, आणि आपल्या मनातील कलह आपल्याशीच मर्यादित राहतो जो आपण एकांतात निवारू शकतो.

संबधित लेख:
श्रावणमासी हर्षमानसी,  ऐल तटावर पैल तटावर
Importance of wealth by Saint Tukaram Maharaj

Tags: , ,
Posted in अभंग, कविता, तुकाराम महाराज, भारत | No Comments »

तलाठी कार्यालयातील नोंदवह्या

Posted by Sandeep Shelke on December 2nd, 2014

गावाला आपल्या वह्यांमध्ये घेऊन फिरणारे तलाठी भाऊसाहेब, यांच्या वह्यांचा हिशोब. तलाठी कार्यालयातील नोंदवह्या आणि त्यातील माहिती, म्हणजे तुम्हाला हवी असणारी माहिती खालील पैकी कुठल्या वहीत मिळते ते तुम्हाला आधीच माहित होईल. स्रोत: राजू परुळेकर

* गाव नमुना नंबर – १ – या नोंदवहीमध्ये भूमी अभिलेख खात्याकडून आकारबंध केलेला असतो, ज्यामध्ये जमिनीचे गट नंबर, सर्व्हे नंबर दर्शविलेले असतात व जमिनीचा आकार (ऍसेसमेंट) बाबतती माहिती असते.

* गाव नमुना नंबर – १अ – या नोंदवहीमध्ये वन जमिनीची माहिती मिळते. गावातील वन विभागातील गट कोणते हे समजते. तशी नोंद या वहीत असते.

* गाव नमुना नंबर – १ब – या नोंदवहीमध्ये सरकारच्या मालकीच्या जमिनीची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – १क – या नोंदवहीमध्ये कुळ कायदा, पुनर्वसन कायदा, सिलिंग कायद्यानुसार भोगवटादार यांना दिलेल्या जमिनी याबाबतची माहिती असते. सातबाराच्या उताऱ्यामध्ये नवीन शर्त असल्यास जमीन कोणत्या ना कोणत्या तरी पुनर्वसन कायद्याखाली किंवा वतनाखाली मिळालेली जमीन आहे असे ठरविता येते.

* गाव नमुना नंबर – १ड – या नोंदवहीमध्ये कुळवहिवाट कायदा अथवा सिलिंग कायद्यानुसार अतिरिक्त जमिनी, त्यांचे सर्व्हे नंबर व गट नंबर याबाबतची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – १इ – या नोंदवहीमध्ये गावातील जमिनींवरील अतिक्रमण व त्याबाबतची कार्यवाही ही माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – २ – या नोंदवहीमध्ये गावातील सर्व बिनशेती (अकृषिक) जमिनींची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – ३ – या नोंदवहीत दुमला जमिनींची नोंद मिळते. म्हणजेच देवस्थाना साठीची नोंद पाहता येते.

* गाव नमुना नंबर – ४ – या नोंदवहीमध्ये गावातील जमिनीचा महसूल, वसुली, विलंब शुल्क याबाबतची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – ५ – या नोंदवहीत गावाचे एकूण क्षेत्रफळ, गावाचा महसूल, जिल्हा परिषदेचे कर याबाबतची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – ६ – (हक्काचे पत्रक किंवा फेरफार) या नोंदवहीमध्ये जमिनीच्या व्यवहारांची माहिती, तसेच खरेदीची रक्कम, तारीख व कोणत्या नोंदणी कार्यालयात दस्त झाला याची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – ६अ – या नोंदवहीमध्ये फेरफारास (म्युटेशन) हरकत घेतली असल्यास त्याची तक्रार व चौकशी अधिकाऱ्यांचा निर्णय याबाबतची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – ६क – या नोंदवहीमध्ये वारस नोंदीची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – ६ड – या नोंदवहीमध्ये जमिनीचे पोटहिस्से, तसेच वाटणी किंवा भूमी संपादन याबाबतची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – ७ – (७/१२ उतारा) या नोंदवहीमध्ये जमीन मालकाचे नाव, क्षेत्र, सर्व्हे नंबर, हिस्सा नंबर, गट नंबर, पोट खराबा, आकार, इतर बाबतीची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – ७अ – या नोंदवहीमध्ये कुळ वहिवाटीबाबतची माहिती मिळते. उदा. कुळाचे नाव, आकारलेला कर व खंड याबाबतची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – ८अ – या नोंदवहीत जमिनीची नोंद, सर्व्हे नंबर, आपल्या नावावरील क्षेत्र व इतर माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – ८ब, क व ड – या नोंदवहीमध्ये गावातील जमिनीच्या महसूल वसुलीची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – ९अ – या नोंदवहीत शासनाला दिलेल्या पावत्यांची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – १० – या नोंदवहीमध्ये गावातील जमिनीच्या जमा झालेल्या महसुलाची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – ११ – या नोंदवहीत प्रत्येक गटामध्ये सर्व्हे नंबर, पीकपाणी व झाडांची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – १२ व १५ – या नोंदवहीमध्ये पिकाखालील क्षेत्र, पडीक क्षेत्र, पाण्याची व्यवस्था व इतर बाबतीची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – १३ – या नोंदवहीमध्ये गावाची लोकसंख्या व गावातील जनावरे याबाबतची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – १४ – या नोंदवहीमध्ये गावाच्या पाणीपुरवठ्याबाबतची माहिती, तसेच वापरली जाणारी साधने याबाबतची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – १६ – या नोंदवहीमध्ये माहिती पुस्तके, शासकीय आदेश व नवीन नियमावली याबाबतची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – १७ – या नोंदवहीमध्ये महसूल आकारणी याबाबतची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – १८ – या नोंदवहीमध्ये मंडळ कार्यालय, मंडल अधिकारी यांच्या पत्रव्यवहाराची माहिती असते.

* गाव नमुना नंबर – १९ – या नोंदवहीमध्ये सरकारी मालमत्तेबाबतची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – २० – पोस्ट तिकिटांची नोंद याबाबतची माहिती मिळते.

* गाव नमुना नंबर – २२ – या नोंदवहीमध्ये मंडळाने केलेल्या कामाची दैनंदिन नोंदीबाबतची माहिती मिळते.

अशा प्रकारे तलाठी कार्यालयात सामान्य नागरिकांना गाव कामगार तलाठी यांच्याकडून वरील माहिती विचारणा केल्यास मिळू शकते. आपणास आपल्या मिळकतीबाबत व गावाच्या मिळकतीबाबत माहिती मिळाल्यामुळे मिळकतीच्या मालकी व वहिवाटीसंबंधीचे वाद कमी होण्यास व मिटण्यास मदत होऊ शकते असे वाटते.

जय भारत! जय महाराष्ट्र!

पुढील लेख संबंधित आहेत: महाराष्ट्र ग्रामपंचायत: स्वरूप आणि महाराष्ट्र ग्रामपंचायत: कार्ये

Tags: , ,
Posted in भारत | 1 Comment »

बीड जिल्ह्यात शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या सुरूच (दर ३ दिवसात एक मरण)

Posted by Sandeep Shelke on November 28th, 2014

सरकारे बदलली, राज्यकर्ते बदलेले परंतु सरकारी अधिकारी आणि नियम तेच आहेत. एकीकडे भारतात निर्मिती करायचं आवातनं पंतप्रधान कित्येक देशांमध्ये जाऊन करीत आहेत आणि दुसरीकडे त्यांच्याच निर्यातबंदीमुळे बीड जिल्ह्यात शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या सुरूच आहेत (तशा त्या सगळीकडेच सुरु आहेत). बीड जिल्ह्यात जानेवारी ते नोवेंबर २०१४ या काळात ११३ शेतकऱ्यांनी मरणास कवटाळले आहे. म्हणजेच दर ३ दिवसात एक मरण. हे राम!

निर्यात बंदीमुळे कापूस विक्री बंद असल्याने शेतकऱ्याने शेतातील बाभळीच्या झाडाला गळफास घेऊन आत्महत्या केली: (सकाळ वृत्तपत्र स्रोत)

बीड – निर्यात बंदीमुळे कापूस विक्री बंद असल्याने शेतकऱ्याने शेतातील बाभळीच्या झाडाला गळफास घेऊन आत्महत्या केल्याची घटना तालुक्‍यातील महाजनवाडी येथे शुक्रवार-शनिवारच्या मध्यरात्री घडली. सखाराम लिंबा घरत (वय ४५) असे आत्महत्या केलेल्या शेतकऱ्याचे नाव आहे. या प्रकरणी नेकनूर पोलिस ठाण्यात अकस्मात मृत्यूची नोंद करण्यात आली…..

… सखाराम घरत यानी शेतातील बाभळीच्या झाडाला गळफास घेऊन आत्महत्या केली आणि याच झाडाखाली कांद्याचा ढिगारा पडलेला होता.

१० वर्षांमध्ये ८४८ शेतकऱ्यांनी मरणास कवटाळले: (सकाळ वृत्तपत्र स्रोत)

बीड – जिल्हा गेल्या काही वर्षांपासून सातत्याने दुष्काळाला सामोरा जात आहे. दोन वर्षांपूर्वीच भीषण दुष्काळाला तोंड दिल्यावर यंदा पुन्हा दुष्काळाच्या झळा बसण्यास सुरवात झाली आहे. अत्यल्प पाऊस व सिंचनाचा अभाव यामुळे या वर्षी जानेवारीपासून आतापर्यंत जिल्ह्यात तब्बल ११३ शेतकऱ्यांनी मृत्यूला कवटाळले आहे. म्हणजेच जिल्ह्यात दोन दिवसांआड एक शेतकरी आत्महत्या करीत असल्याचे भीषण वास्तव समोर आले आहे.

बीड जिल्हा अवर्षणग्रस्त जिल्हा म्हणून ओळखला जातो. त्यात गेल्या काही वर्षांत सातत्याने दुष्काळी परिस्थिती निर्माण होत असल्याने शेतकरी मेटाकुटीला आला आहे. महागडी बियाणे, खते व औषधींचा वापर करून प्रसंगी बॅंकेकडून अथवा खासगी सावकाराकडून कर्ज काढून शेतकऱ्यांनी मोठ्या आशेने खरिपाची व रब्बीची पेरणी केली; मात्र अत्यल्प पावसामुळे एकीकडे उत्पादन घटल्यामुळे शेतीवर केलेला खर्चही पदरी पडत नसतानाच दुसरीकडे बॅंकेच्या अथवा सावकाराच्या कर्जाचा बोजा मात्र दिवसेंदिवस वाढत चालल्याने जिल्ह्यातील अनेक शेतकरी आत्महत्येचा पर्याय स्वीकारत आहेत. यावर्षी शेतकऱ्यांच्या सर्वाधिक ३५ आत्महत्या गेवराई तालुक्‍यात झाल्या आहेत. त्याखालोखाल बीड तालुक्‍यात २२, अंबाजोगाईत ११, किल्लेधारूरमध्ये ९, परळीत ८, पाटोद्यात ८, शिरूरमध्ये ७, केजमध्ये ६, आष्टीत ३, वडवणीत २, तर माजलगाव तालुक्‍यात एका शेतकऱ्याने आत्महत्या केल्याची नोंद जिल्हा प्रशासनाकडे आहे. ११३ पैकी ६३ प्रकरणांत मृत शेतकऱ्यांच्या कुटुंबीयांना आर्थिक मदत करण्यात आली आहे, तर २४ प्रकरणे मदतीसाठी अपात्र ठरविण्यात आली आहेत. दुष्काळाच्या झळा दिवसेंदिवस वाढत चालल्या असून खरिपापाठोपाठ आता पावसाअभावी रब्बीच्याही आशा मावळल्याने शेतकऱ्यांचा धीर सुटत आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येचा आकडा वाढण्याची भीती शेतकरी संघटनेचे मराठवाडा प्रमुख कालिदास आपेट यांनी व्यक्त केली.

दहा वर्षांत ८४८ शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या
बीड जिल्ह्यात २००४ पासून २०१४ पर्यंतच्या दहा वर्षांच्या कालावधीत तब्बल ८४८ शेतकऱ्यांनी जीवनयात्रा संपविल्याची नोंद प्रशासन दरबारी आहे. यांतील ४०० प्रकरणांत मृतांच्या कुटुंबीयांना शासनाने आर्थिक मदत केली तर तब्बल ४२२ प्रकरणे मदतीस अपात्र ठरविण्यात आली. यात यावर्षीची २५ प्रकरणे चौकशीसाठी प्रलंबित आहेत.

याचाच अर्थ असा होतो कि सरकार राहुल गांधींच्या बाप-जाद्यांच असो कि नरेंद्र मोदींच शेतकरी हा पिळवनुकीचा बकरा आहे.

जय भारत!!

Tags: , , ,
Posted in आत्महत्या, मराठी | No Comments »

मतदान अनिवार्य

Posted by Sandeep Shelke on November 16th, 2014

गुजरात सरकारने नुकतेच स्थानिक निवडणुकांमध्ये मतदान करणे सक्तीचे केले आहे. होय आता मतदान अनिवार्य आहे. मतदान अनिवार्य केल्यामुळे जाती-पातीच्या, पंथाच्या, मतदान पद्धतीला लगामबसण्याची अपेक्षा आहे (कारण सध्या तेवढंच माझ्या हाती आहे). तसेच सर्व नागरिकांच्या मतांसाठी उमेदवारांना काम करावे लागेल असे चित्र निर्माण होईल. आणि नागरिकसुद्धा जागरूकपणे आपला मतदार धर्म निभावतील अशी अपेक्षा वाटते. तसेच जगातील ३३ देशांमध्ये मतदान सक्तीचे आहे त्यांच्या अनुभवातून शिकून कायदा तयार व्हावा आणि त्याची अंमलबजावणी पण व्हावी.

मतदान सक्तीचे करायचे असेल तर काही मुलभूत बदल करावे लागतील असे माझं मत आहे, त्याशिवाय हा कायदा केवळ अजून एक भ्रष्टाचाराचे कुरणं तयार करील.

१. मतदान करण्यासाठी विविध माध्यमं उपलब्ध करावीत. माझं मत

नुसतेच मतदान अनिवार्य करून भागणार नाही त्यासाठी विविध पर्याय उभे करावे लागतील. लोकांना त्यांच्या सोयीनुसार मतदान करता येईल अशी माध्यमं उपलब्ध करून द्यायला हवेत. जसे कि पत्राद्वारे, मोबाईल/इंटरनेटच्या माध्यमातून मतदान करण्याची व्यवस्था करावी.

२. मतदान केवळ एका दिवसापुरते मर्यादित असू नये.

मतदान केवळ एका दिवसासाठी असण्यामुळे मतदारांवर अनेक मर्यादा येतात. मतदानाच्या दिवशी मतदाराला अनेक अडचणी येऊ शकतात जसे मालाची विक्री करणे, आपत्कालीन प्रवासात असणे, कोणी आजारी असणे, नातेवाईकाचा अपघात, मृत्यू आदी. अशा नैसर्गिकपणे येणाऱ्या अडचणींमुळे जबाबदार नागरिक नाहकपणे अपराधी ठरेल.

३. राष्ट्रीय स्तरावर वर्षातील एक आठवडा/दिवस मतदान साप्ताह/दिन म्हणून घोषित करावा.

आज वर्षातील २-३ वेळा वेगवेगळ्या निवडणुका येतात, त्यामुळे सर्वसामान्य लोकांना ह्याचा नाहक ताण सोसावा लागतो. जर वर्षातील ठराविक एक आठवडा/दिन जर निवडणुकांसाठी पूर्व नियोजित केला तर त्यामुळे नागरिकांना त्यांच्या कामाचे विशेष नियोजन करता येईल आणि व्यवसायांना मतदानासाठी सुट्टी देण्याची गरज भासणार नाही. अशा प्रकारे नागरिकांचा वेळ म्हणजेच राष्ट्रीय संपत्तीचा विनियोग होईल.

४. मतदार नोंदणीची प्रक्रिया सुलभ करणे.

५. महत्त्वाचे म्हणजे सर्व उमेदवारांना एक-मेकांसमोर उघड चर्चेची सक्ती करावी. आणि या सर्व चर्चा कॅमेऱ्यासमोर असाव्यात. म्हणजेच एखाद्या उमेदवाराकडून काही अनुचित प्रकार घडला तर त्याला लागलीच बाद करण्याची सोय होईल.

ज्यावेळी मतदान अनिवार्य करण्याची बातमी वाचली तेव्हा वरील विचार चटकन मनात आले.

जय भारत ! जय महाराष्ट्र !

Tags: , ,
Posted in माझे विचार, राजकारण | 1 Comment »

 
%d bloggers like this: